@base .
@prefix geonames: .
@prefix owl: .
@prefix skos: .
@prefix schema-org: .
@prefix bio: .
@prefix conf: .
@prefix metalex: .
@prefix ocd: .
@prefix rel: .
@prefix dcterms: .
@prefix dbpprop: .
@prefix foaf: .
@prefix bbc: .
@prefix void: .
@prefix dbpedia-owl: .
@prefix dbpedia: .
@prefix frbr: .
@prefix dwc: .
@prefix claros: .
@prefix crm-owl: .
@prefix ehri: .
@prefix meta: .
@prefix bmuseum: .
@prefix ods: .
@prefix gml: .
@prefix muninn: .
@prefix xsd: .
@prefix yago: .
@prefix rdfs: .
@prefix units: .
@prefix rso: .
@prefix geo: .
@prefix oad: .
@prefix rico: .
@prefix crm120111: .
@prefix cdoc: .
@prefix bibleontology: .
@prefix prov: .
@prefix crm: .
@prefix cc: .
@prefix shoah: .
@prefix npg: .
@prefix org: .
@prefix gn: .
@prefix ibc: .
@prefix aemetonto: .
@prefix skos-xl: .
@prefix lgdo: .
@prefix rdf: .
@prefix eac-cpf: .
@prefix bibo: .
@prefix time: .
@prefix dc: .
@prefix prism21: .
@prefix po: .
a ehri:RecordSet ;
rico:hasBeginningDate ;
rico:hasCreator ;
rico:hasEndDate ;
rico:hasOrHadHolder ;
rico:hasOrHadSubject ;
rico:hasOrHadTitle , ;
rico:hasRecordSetType ;
rico:history "Dystrykt warszawki łączył 14 dawnych polskich starostw. Starostwa połączone zostały w większe powiaty. 20.11.1939 r. nastąpiło połączenie następujących powiatów w dystrykcie warszawskim:\r\nLandkreis Radzymin został dołączony do powiatu Warschau - Land,\r\nLandkreis Grodzisk Mazowiecki do powiatu Sochaczew,\r\nLandkreis Węgrów został dołączony do powiatu Sokołów. \r\nW skład dystryktu warszawskiego wchodziło 10 starostw powiatowych i 1 powiat miejski /stan z 1940 r./: Warschau - Stadt, Warschau - Land, Garwolin, Siedlce, Sochaczew, Grójec, Ostrów, Sokołów, Łowicz, Skierniewice, Mińsk. 07.04.1941 r. liczba powiatów uległa zmniejszeniu do 9-ciu, gdyż zostały połączone powiaty Łowicz i Skierniewice z siedzibą w Łowiczu. W większych starostwach powiatowych utworzono rodzaj ekspozytur władz - komisariaty dla miast i wsi /Land und Stadtkommissariate/ jako placówki administracyjne starosty. Komisariaty dla miast sprawowały bezpośredni nadzór nad miastami i miejską administracją dla wsi - nadzór i zarząd policyjny nad okręgiem wiejskim. Stadtkommissariate utworzono w Siedlcach, Pruszkowie i Łowiczu, a Landkommissariate jako Aussenstelle der Kreishauptmannschaft w miejscowościach:\r\nGrodzisk, Żyrardów - Kreishauptmannschaft Sochaczew,\r\nRadzymin - Kreishauptmannschaft Warschau Land,\r\nWęgrów - Kreishauptmannschaft Sokołów,\r\nSkierniewice i Głowno - Kreishauptmannschaft Łowicz,\r\nŁosice - Kreishauptmannschaft Siedlce.\r\nW roku 1942 nastąpiła zmiana nazw miejscowości w dystrykcie warszawskim, na podstawie zarządzenia z 13.02.1942 skasowane zostały nazwy Mińsk czy Ostrów Maz. Od tej pory używane nazw Mińsk i Ostrów. Charakter i kierunek działania starostw powiatowych sformułowany został w pierwszych zarządzeniach administracyjnych. Pierwsze zarządzenie o odbudowie administracji okupowanych obszarów polskich z 26.10.1939 r. ustaliło podział dystryktów na powiaty i powiaty miejskie. Na czele powiatu stał starosta powiatowy, który kierował całą administracją państwową. W drugim rozporządzeniu o odbudowie GG z 01.12.1940 r. zaznaczono wyraźnie, że starostwa powiatowy /miejski/ reprezentując władzę administracyjną był jedynym zastępcą rządu GG dla powiatu /miasta wydzielonego/. Starosta podlegał szefowi dystryktu. Zarządzenie to ustalało zasadę jedności administracji, to znaczy, że poza władzą starosty powiatowego nie mogła istnieć w obrębie powiatu /miasta wydzielonego/ żadna samodzielna ekspozytura przełożonych władz. Wyjątek od tych postanowień stanowiły sądy, jak również urzędy Niemieckiej Kolei Wschodniej i Niemieckiej Poczty\"Wschó\" oraz wojsko, policja poza żandarmerią i policją granatową. W stosunku do żandarmerii starosta posiadał jedynie prawo wydawania poleceń /Weisungsrecht/. Urzędy te zobowiązane były do informowania na bieżąco szef dystryktu lub starosty powiatowego /miejskiego/ o swych zarządzeniach, a w ważnych wypadkach, zawiadamiać przed wydaniem zarządzeń. Na czele starostw powiatowych stał Kreishauptmann /starosta/. Był to najniższy stopień niemieckiej władzy administracyjnej w Generalnej Guberni. Oficjalna nazwa kierownika powiatu brzmiała Leiter einer Landkreis - Kreishauptmann, a tytuł kierownika wydziału zamiejscowego Leiter einer Aussenstelle - Landkomissar. 25.01.1940 r. ukazało się zarządzenie przypominające, że nie należy używać nieodpowiednich tytułów jak\"Landra\" /Radca powiatowy/, ponieważ do tego czasu tytuły służbowe Landrat i Kreishauptmann używane były jednocześnie. Dla ujednolicenia administracji zalecono stosowanie następujących nazw /zarządzenie z 24.09.1941 r./: W administracji państwowej /im Bereich der Staatsverwaltung/: a) Kreishauptmannschaft - a nie Kreis, Landkreis, b) Stadthauptmannschaft - a nie Stadtkreis, c) Landkommissariat, d) Stadtkommissariat.\r\nW administracji samorządowej /im Bereich der Kommunalverwaltung/: a) Gemeindeverband - a nie Kreis, Landkreis; b) Kreisfreie Stadt - a nie Stadtkreis, Stadthauptmannschaft; c) Landgemeinde.\r\nZarządzenia o obsadzeniu stanowisk administracji okupacyjnej na szczeblu starostw ukazały się wcześniej niż zarządzenia ustalające strukturę rządu GG. Administracja cywilna w powiatach ustanowiona była już w 1939 r. Naczelny Dowódca Wosk Lądowych z racji sprawowania władzy wykonawczej na obsadzonych terenach polskich ustanowił starostów powiatowych, jeszcze podczas działań wojennych. Starosta otrzymywał do pomocy tzw.\"Verwaltungstrup\", składającą się z 4-5 żołnierzy i dysponującą 2 samochodami.\"Verwaltungstrup\" poruszała się bezpośrednio na tyłach walczących wojsk i wkraczała do opanowanego przez wojsko miasta. Głównym zadaniem\"Verwaltungstrup\" było ponowne uruchomienie aparatu administracyjnego. W powiatach zachodnich i częściowo na wschodzie dystryktu stanowiska starostów obsadzano jeszcze przed zajęciem Warszawy i Modlina. Po zajęciu Warszawy wszystkie powiaty otrzymały administrację cywilną. Łączność między władzami dystryktu, a starostwami utrzymywano poprzez niemieckich kurierów oraz służbę dalekopisów Polizeiregiment. Placówki starostw borykały się często z problemami kadrowymi. Do realizacji zadań zatrudniano Polaków i Ukraińców. Niemiecka administracja ograniczała się do kierownictwa i nadzoru nad polskimi referatami. Natomiast sprawy dotyczące niemieckich interesantów były opracowywane wyłącznie przez Niemców. Na podstawie rozporządzeń z dnia 6 i 7 września 1939 r. powołano z powrotem do pracy polskich urzędników, leśników, urzędników policyjnych, lekarzy, weterynarzy, inspektorów powiatowych i budowniczych oraz urzędników finansowych.\r\n18.12.1939 r.\"Verwaltungstrup\" liczyła jeszcze 5 żołnierzy i znajdowała się w powiatach Siedlce - 1, Łowicz - 2, Skierniewice - 2. 15.02.1940 r.\"Verwaltungstrup\" została odwołana. \r\nNa początku swojej działalności starostowie realizowali głownie sprawy załagodzenia sytuacji, opracowania zadań dla pracowników starostw oraz wprowadzania w życie rozporządzeń. Administracja powiatowa dzieliła się na 2 piony: Staatliche Verwaltung /administrację państwową/ i Verwaltung des Gemeindeverbandes /administrację zw. gmin/. Urząd starosty obejmował jedynie starostę, zastępcę oraz biuro starosty. W skład administracji państwowej wchodziły następujące grupy:\r\nI - Kreishauptmann /starosta/:\r\n- Vertreter /zastępca/,\r\n- Büro des Kreishauptmanns /biuro starosty/.\r\nII - Eingegliederte Ämter /urzędy włączone/:\r\n- Angegliederte Ämter /urzędy przyłączone/,\r\n- Land u. Stadtkommissare /komisarze miejscy i wiejscy/. \r\nPrzy tworzeniu starostw powiatowych nie istniały schematy organizacyjne ani jakiekolwiek przepisy ustawowe. Urzędnicy starostwa musieli organizować władzę administracyjną według własnego uznania. Starosta Littschwager wprowadził w sierpniu 1940 r. w Ostrowia Maz. strukturę organizacyjną starostwa z podziałem na referaty oznaczone cyframi dziesiętnymi. Schemat ten nie wszedł jednak w życie. II Zarządzenie z 01.12.1940 r. o odbudowie administracji potwierdziło zasadę, że na czele powiatu stoi Kreishauptmann, będący zastępcą rządu GG na terenie powiatu i podlegający szefowi dystryktu. Jedność administracji uzyskiwano poprzez przyłączenie względnie wyłącznie niemieckich biur, kierowanych przez starostwo, a nie będących jego częścią w ścisłym tego słowa znaczeniu. Zgodnie z zarządzeniem z 18.04.1941 r. wprowadzającym jednolitą strukturę organizacyjną starostw powiatowych, we władzy starosty znalazły się:\r\nA. Der Kreishauptmann /starosta/: \r\nDer Stellvertreter des Kreishauptmanns /zastępca/,\r\n/Leiter einer deutschen Dienststelle der Kreishauptmannschaft/.\r\nB. Amt für Innere Verwaltung /urząd spraw wewnętrznych/:\r\nunterstellt: Vermessungsamt /urząd mierniczy/,\r\nAmtsarzt, Amtstierarzt, /lekarz urzędowy, weterynarz/.\r\nAmt f. Wirtschaft /mit Treuhandwesen/ /urząd gospodarczy ze sprawami powiernictwa/ \r\n/unterstellt: - Eichamt/ - /urząd miar/.\r\nAmt f. Ernährung u. Landwirtschaft /urząd ds. wyżywienia i rolnictwa/.\r\nangegliedert - Wasserwirtschaftsinspektion /inspekcja gospodarki wodnej/.\r\nunterstellt: - Wasserwirtschaftsamt /urząd gospodarki wodnej/.\r\nSchulamt /urząd szkolny/.\r\nC. Angegliedert:\r\nFinanzinspekteur, unterstellt: Steuerämter /inspektor finansowy - urząd podatkowy/\r\nArbeitsamt /mit Nebenstellen/ /urząd pracy z filiami/.\r\nForstaufsichtsamt /urząd nadzoru leśnego/.\r\nBergamt /urząd górniczy /w starostwach Jasło i Kraków/.\r\nUnterstellt: Oberforstereien /nadleśnictwo/.\r\nAngegliedert oder unterstellt - Strombauinspektion /inspekcja regulacji rzek/.\r\nLand u. Stadtkommissare należeli do władzy starosty i podlegali jemu bezpośrednio. Sprawowali na swoim terenie najwyższą władzę wykonawczą, posiadali także władzę policyjną. Przekazywali także zarządzenia i okólniki wójtom i burmistrzom oraz odpowiadali za terminowe dostarczanie tych zarządzeń do Zarządów Gminnych. Warunki wojny narzuciły konieczność zahamowania rozbudowy administracji w GG. Od roku 1942 datuje się uproszczenie administracji. Ostateczna struktura organizacyjna ukształtowała się w 1943 r. Utworzono wówczas referaty ds. młodzieży oraz urzędy ds. policyjnych. Do tej pory funkcje policyjne pełnił starosta przy pomocy Wydziału Spraw Wewnętrznych. Zarządzeniem z 08.07.1943 r. utworzono Amt für Polizeiangelegenheiten, znajdujący się we władzy i w urzędzie starosty. W Warszawie nie powstał wtedy urząd dyrektora policji /przewidziany w starostwach miejskich/, a na jego miejsce utworzono prezydium policji, wyłączone spod kompetencji i nadzoru Stadthauptmanna Warszawy. Prezydentem policji był każdorazowy dowódca SS - i policji na dystrykt warszawski. Na podstawie zarządzenia sekretarza stanu z rządzie GG z 18.03.1943 r. został utworzony Amt fur Jugend w rządzie, dystryktach, powiatach miejskich i wiejskich. W powiatach utworzono Jugendreferaten. Referat ds. młodzieży rozciągał różnorodne formy opieki nad młodzieżą, jak popieranie wychowania fizycznego młodzieży niemieckiej, sprawował nadzór nad rozwojem kulturalnym poza szkołą w dziedzinach filmu, sztuki, muzyki, pracy społecznej. Popierał także prace socjalne Hitler-Jugend jak popieranie uzdolnień, organizowanie wypoczynku dla młodzieży i zabezpieczenie jej przed chorobami. Współpracował nad wychowaniem zawodowym niemieckiej młodzieży oraz popierał rozwój ośrodków HJ - internatów, kwater, schronisk młodzieżowych, wypoczynkowych, obozów, szkół muzycznych, gospodarczych. W 1943 r. powstał pion jednolitej administracji technicznej w GG, utworzony w celu planowego rozdzielenia sił na potrzeby gospodarki wojennej i nadrzędnych zadań w Rzeszy. W tym celu utworzony Technische Zentralamt In Krakau działający od 15.06.1943 r. W dystrykcie warszawskim podlegały mu następujące urzędy: Technische Hauptamt Warschau, Technische Hauptamt Siedlce. Urzędy techniczne przejęły część zadań z następujących dziedzin: budowy naziemnej z rozbudową zakładów zbrojeniowych, budowy dróg, gospodarki energetycznej, robót rzecznych, gospodarki wodnej.\r\nZarządzeniem z 01.12.1940 r. powołana została służba budowlana w GG\"Baudiens\". Należały do niej: Polnischer Baudienst, Ukrainischer Heimatdienst, Goralischer Heimatdienst.\r\nRejestrację i powołanie do służby budowlanej prowadzili kierownicy Abt. Innere Verwaltung i Abt. Arbeit w rządzie GG. Placówki służbowe Baudienst w GG zostały włączone do Wydziału Spraw Wewnętrznych. Przy urzędzie szefa dystryktu oraz przy starostwach powiatowych i miejskich utworzono placówki służbowe Baudienst. W powiatach został mianowany Baudienstführer. \r\nZ dniem 09.12.1939 r. rozwiązano polskie kuratorium i inspektoraty. Na czele nowego kuratorium szkolnego dla dystryktu warszawskiego stanął kierownik referatu szkolnictwa w urzędzie szefa dystryktu. Szczegółowy nadzór nad szkolnictwem sprawować miały inspektoraty szkolne. Sprawy związane z zarządem szkolnym i organizowaniem nauczania załatwiały urzędy szkolne, należące do biura starosty. 16.03.1940 r. ukazało się zarządzenie regulujące sprawy zarządu szkolnego. W siedzibie starostów powiatowych ustanowiono Powiatowych Radców Szkolnych /Kreisschulraten/, posiadających niemiecką przynależność państwową albo przynależność do narodu niemieckiego. Pow. Niem. Radcom szkolnym mogli być przydzieleni w razie potrzeby do pomocy przy sprawowaniu nadzoru szkolnego - inspektorzy szkolni /Schulinspektoren/ w liczbie jeden lub kilku, Polacy wzgl. Ukraińcy. Niemieckich radców szkolnych ustanowiono w następujących powiatach: Warszawa, Sochaczew, Grójec, Garwolin, Skierniewice, Łowicz. W powiatach ostrowskim, siedleckim i mińskim, w których nie było jeszcze szkół niemieckich, starosta pełnił funkcję powiatowego radcy szkolnego do czasu ostatecznego ustanowienia urzędu niemieckiego powiatowego radcy szkolnego. Przy urzędzie starosty utworzone zostały jako urzędy\"przyłączon\" tzw. Forstaufsichtsämter.\r\nForstinspektionen: \r\nPoczątkowo utworzono 8 wielkich okręgów leśnych w dystrykcie warszawskim jako Forstinspektionsbezirke:\r\nI. Ostrów Zachód /do czasu w Wiśniewie, przeniesienie nastąpi/,\r\nII. Ostrów Wschód w Ostrowi,\r\nIII. Radzymin,\r\nIV Węgrów,\r\nV Sochaczew,\r\nVI Warszawa,\r\nVII Garwolin,\r\nVIII Skierniewice.\r\nLiczba ta uległa zmniejszeniu do 7-miu, a przy następnej reorganizacji utworzono 4 duże Forstaufsichtsamter z siedzibami w Ostrowi, Skierniewicach, Warszawie i Sokołowie. Forstaufsichtsamt sprawował nadzór an dutworzonymi nadleśnictwami /Oberforstereien/. Średni obszar każdego nadleśnictwa wynosił 5000-8000 ha lasów każdej kategorii. Personel nadleśnictwa stanowili dawni polscy leśnicy. Cały majątek ruchomy i nieruchomy byłego państwa polskiego uległ konfiskacie. Spisanie, administracja i zużytkowanie skonfiskowanego majątku należało do utworzonej w dniu 15.11.1939 r. Abt. Treuhandstelle fur GG. W powiatach - sprawy powiernictwa połączono z Amt. f. Wirtschaft w ramach biura starosty. Treuhandserschaft rozpoczęła działalność w miesiącu styczniu i lutym 1940 r. i zatrudniała: zastępcę powiernika i inspektora ds. szacunków, sekretarza, buchaltera, kasjera, pomoc biurową, woźnego i 3 robotników. Sprawy gospodarki wodnej należały do placówek Wasserwirtschaftsin -spektionen, działających jako\"przyłączon\" w urzędzie wyżywienia i rolnictwa. Wasserwirtschaft kierowana była przez Wasserwirtschaftsinspektoure, w ramach ogólnej działalności starostwa. Inspektorzy, wyłącznie urzędnicy niemieccy, kontrolowali podporządkowane polskie Wasserwirtschaftsämter.\r\nIstotną rolę odgrywały Strassenverkehrsamter. Urzędy te wchodziły w skład wydziału spraw wewnętrznych w biurze starosty /wymieniane jako\"Eingeglieder\"/. \r\nStrassenverkehrsamt - prowadzili rejestrację pojazdów mechanicznych, organizowanie zaprzęgów do budowy dróg, wywozu drzewa dla urzędów leśnych, organizował transport dla Wehrmachtu.\r\nSteuerämtern, Kreiskommunnalkassen i Sparkassen zostały odbudowane i przywrócone do działalności na podstawie zebranych pokwitowań i zaświadczeń. \r\nStandesbeamte /jako\"Eingegliedert\"/\r\n06.05.1940 r. na podstawie zarządzenia Personalsstandeswesen dla D. Warsz. Utworzone zostały 3 główne urzędy stanu cywilnego w mieście Warszawa, w powiecie Warschau - Land i w powiecie Sochaczew z siedzibą w Żyrardowie. Objęły one obszar i sprawowały fachową opiekę USC.\r\nStandesbeamten przy pow. Warschau - Land - należały tu USC w Garwolinie, Siedlcach, Sokołowie, Węgrowie i Ostrowi.\r\nStandesbeamten przy Krsh. Sochaczew - należały tu USC w Łowiczu, Grójcu, Skierniewicach i Mińsku.\r\nUrzędnicy stanu cywilnego podlegali kierownikowi Abt. Innere Verwaltung, pozostawali także w łączności z Kreisverbandsleitern der Volksdeutschen Gemeinschaft.\r\nW dystrykcie warszawskim utworzono 7 Finanzinspekteure /były to urzędy podatkowe/, które nadzorowały po kilka Steueramter. Zasięg każdego urzędu skarbowego odpowiadał dawnemu polskiemu urzędowi. "@pl ;
rico:identifier 491 ;
rico:recordResourceExtent "23 files"@pl ;
rico:scopeAndContent "Znajdują się tutaj zarządzenia organizacyjne dot. utworzenia urzędów, plan akt oraz opis statystyczny powiatu z mapa /1:500 000/. Do spraw szkolnictwa zachowało się sprawozdanie z konferencji nauczycieli szkół niemieckich, raporty z uruchomienia szkół niemieckich w starostwie /1940 r./. W aktach zespołu znajdują także odbicie sprawy związane z przesiedleniami folksdojczów /niekompletne/, rejestracją zniszczonych zakładów przemysłowych, werbunkiem robotników polskich z terenu starostwa na roboty przymusowe do Rzeszy /1944 r./, a także sprawozdania z wykorzystania budżetu oraz preliminarze budżetowe."@pl ;
rico:title "Starostwo Powiatowe w Łowiczu - Skierniewicach"@pl .