nl-002896-mf955263
type: RecordSet
notes: verwante archieven en collecties
notes: De belangrijkste taak van de Generalkommissar zur besonderen Verwendung was leiding geven aan de politieke ontwikkeling in Nederland. Het doel was de politieke meningsvorming van de Nederlanders in nationaal-socialistische richting te sturen. Daartoe hield hij toezicht op het Nederlandse ambtenarenapparaat en de Nederlandse binnenlandse politiek. De belangrijkste hoofdafdeling was de Hauptabteilung für Volksaufklärung und Propaganda. Het Nederlandse bestuursorgaan waar het Generalkommissariat toezicht op hield, was het in 1940 opgerichte Departement voor Volksvoorlichting en Kunsten (archief 102). Voorts kon de Generalkommissar opdrachten ontvangen die hem op grond van een bijzondere beslissing door de Reichskommissar waren gegeven. Het Generalkommissariat was onderverdeeld in hoofdafdelingen en afdelingen: Stab und Geschäftsführung, Hauptabteilung Politischer Aufbau (Referate Informationen, Ausbilding, Inspektion, Internationale Organisationen, Jugend en Agrarpolitik), Propaganda, Kultur, Presse, Rundfunkbetreuungsstelle (Abteilung Rundfunk), Hauptabteilung Organisation, Abteilung niederländischer Arbeitsdienst, Referatsonderfragen. In juni 1940 werd Fritz Schmidt benoemd tot Generalkommissar zur besonderen Verwendung. Schmidt bekleedde tevens de functie van Hauptdienstleiter van het Arbeitsbereich der NSDAP (archief 88). Na zijn overlijden in juni 1943 werd Schmidt opgevolgd door Willi Ritterbusch.
notes: Archief 88 Arbeitsbereich der NSDAP in den Niederlanden Archief 120 Nederlandsche Landstand Archief 99 Nederlandsche Arbeidsdienst Archief 102 Departement voor Volksvoorlichting en Kunsten Collectie documentatie I Personen (dossiers Willi Paul Walter Janke, Fritz Schmidt, Wolfgang Ispert, Erich Eftger, Hermann Harster)
notes: Deze stukken zijn beperkt openbaar. Zij zijn slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, ligt een formulier bij de balie van de studiezaal van het NIOD.
publication note: Bolhuis J.J. van, e.a. (red.), Onderdrukking en verzet: Nederland in oorlogstijd (Arnhem 1949-1954) Crone M., Hilversum unter dem Hakenkreuz: die Rundfunkpolitik der Nationalsozialisten in den besetzten Niederlanden, 1940-1945 (München 1983) Hirschfeld G., Bezetting en collaboratie: Nederland tijdens de oorlogsjaren 1940-1945 (Haarlem 1991) Hoffmann G., NS-Propaganda in den Niederlanden: Organisation und Lenkung der Publizistik unter deutscher Besatzung, 1940-1945 (München-Pullach 1972) Jong L. de, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog deel 4, 5, 6, 7 en 8 ('s-Gravenhage 1969-1994) Kwiet K., Reichskommissariat Niederlande: Versuch und Scheitern nationalsozialistischer Neuordnung (Stuttgart 1968) Notities voor het geschiedwerk no. 142, De Hauptabteilung für Volksaufklärung und Propaganda in het Rijkscommissariaat in de eerste jaren der bezetting (Amsterdam z.d.) Sijes B.A., De arbeidsinzet: de gedwongen arbeid van Nederlanders in Duitsland, 1940-1945 ('s Gravenhage 1990) Sniekers A.J.G.T., Politieke biografie van de NSB'er en"Boerenleide" E.J. Roskam Hzn. (Nijmegen 1983) Swijtink A., In de pas: sport en lichamelijke opvoeding in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (Haarlem 1992) Verkijk D., Radio Hilversum 1940-1945: de omroep in de oorlog (Amsterdam 1974) Vos R., Niet voor publicatie: de legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting (Amsterdam 1988) Zeman Z.A.B., Nazi propaganda (London enz. 1964)
conditions of access: Openbaarheid Het archief is in zijn geheel beperkt openbaar. Het is slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, ligt een formulier bij de balie van de studiezaal van het NIOD.
has beginning date: 1940-01-01
has end date: 1944-12-31
has or had holder: nl-002896
has record set type: Fonds
history: Geschiedenis van het archief Voor 1945 Soms staan er aantekeningen op stukken in het archief. Daarom is het vermeldenswaardig, dat Fritz Schmidt een bruin potlood "das Braun der Parte" ) gebruikte om aantekeningen op officiële stukken te maken. Na 1945 Een van de eerste taken van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD), nu Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) was het verzamelen van materiaal. Het gevaar was groot dat zo vlak na de Duitse capitulatie veel belastende documenten vernietigd zouden worden. Het was dus zaak snel zoveel mogelijk documenten te verzamelen. In 1946 werd een brief aan Generalkommissar für Verwaltung und Justiz dr. F. Wimmer van dr. Vollmer, hoofd van de afdeling Archivwesen, van 30 september 1944 gevonden. Uit de brief blijkt dat op dat moment al delen van de administratie van de vier Generalkommissariate vernietigd waren. Hij stelde voor wat er nog over was op Duits grondgebied in veiligheid te brengen, bijvoorbeeld naar het Amtsgericht Ibbenbüren, of naar het staatsarchief van Münster. Dit leidde er toe dat veel archiefmateriaal door medewerkers van het RIOD getraceerd kon worden. In Nederland werd ook actief gezocht naar archiefmateriaal, wat leidde tot een reeks van aanwinsten. Rechercheurs van de Politieke Opsporingsdienst droegen na afronding van het eigen onderzoek documenten over aan het RIOD. 11 februari 1948 ontving het RIOD via een afwikkelingsinstantie van het Bureau Nationale Veiligheid (de huidige BVD) aan Kneuterdijk 7 stukken uit de periode 1942-1944 betreffende maatregelen tegen joden en stukken betreffende de geldmiddelen van het Commissariaat voor niet-commerciële verenigingen en stichtingen. Begin maart 1948 volgde nog een zending stukken. Ook was het RIOD inmiddels in het bezit van de Stimmungsberichte van het Referat Sonderfragen. Hiermee was het aantal stukken van het archief dat boven water was gekomen nog altijd gering. Begin 1949 volgde weer een zending stukken en in het tweede kwartaal van …
history: Het Generalkommissariat zur besonderen Verwendung Op 14 mei 1940 capituleerde het Nederlandse leger. In Nederland werd een Duits militair bestuur ingesteld. Op 29 mei 1940 werd dit vervangen door een burgerlijk bestuur, dat onder leiding kwam te staan van Reichskommissar dr. Arthur Seyss-Inquart. Hij was rechtstreeks ondergeschikt aan Hitler en daarmee de hoogste vertegenwoordiger van de bezettingsmacht in Nederland. Zijn bestuur kreeg een toezichthoudend karakter, een Aufsichtsverwaltung. Aangezien het kabinet in ballingschap in Londen verbleef, werd het Nederlandse bestuur geleid door de ambtelijke hoofden van de departementen, de secretarissen-generaal. Het toezichthoudend bestuur daarboven bestond uit vier Generalkommissariate. Dit waren het Generalkommissariat für Finanz und Wirtschaft (financiën en economie) van dr. Hans Fischböck, het Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (openbare orde en veiligheid) van Hanns Albin Rauter, het Generalkommissariat für Verwaltung und Justiz (bestuur en justitie) onder leiding van dr. Friedrich Wimmer en het Generalkommissariat zur besonderen Verwendung (bijzondere aangelegenheden) van Fritz Schmidt. De departementen mochten niets van belang ondernemen zonder machtiging van de boven hen staande Generalkommissar. De bevoegdheden van de Generalommissariate waren in de praktijk veel uitgebreider dan alleen toezicht houden. Generalkommissar Fritz Schmidt Fritz Schmidt werd in 1903 geboren in Eisbergen bij Minden in Westfalen. Daarmee was hij de enige Generalkommissar die niet uit Oostenrijk maar uit Duitsland kwam. In 1922 trad hij vrijwillig toe tot de Reichswehr en hij diende ruim drie jaar bij het wapen van de genie. Daarna was hij straatfotograaf. In 1929 werd hij lid van de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) en in 1934 had hij het tot Gauleiter gebracht. Korte tijd daarna werd hij partijvertegenwoordiger bij het stadsbestuur van Münster. In september 1938 werd hij door de partijleiding naar München …
identifier: MF955263
includes or included: nl-002896-mf955263-mf955592
includes or included: nl-002896-mf955263-mf955455
includes or included: nl-002896-mf955263-mf955604
includes or included: nl-002896-mf955263-mf955307
includes or included: nl-002896-mf955263-mf955264
includes or included: nl-002896-mf955263-mf955595
includes or included: nl-002896-mf955263-mf955598
record resource extent: 7,0 meter (287 inventarisnummers)
title: Generalkommissariat zur besonderen Verwendung